محترم محمدولی
استمرار تاریخ با استراتژی کهنه و ابزار جدید
برخی تحلیلگران از مناسبات حسنه امارت اسلامی و فدراتیو روسیه پیوسته ابراز تشویش میکنند که نشود پیشرفت دپلماسی میان دو طرف توازن در سباست خارجی افغانستان را خدشه دار سازد ، تاکید می ورزند تا امارت اسلامی در مناسباتش با شرق و غرب توازن را نگهدارد .
توازن زمانی معنی دار میباشد که جهان غرب و امریکا حاضر به تاسیس روابط،دپلماتیک ، اقتصادی و تجارتی با افغانستان گردند ، در غیر ان توازن میان کی ها و چگونه ؟ وقتی امریکا و غرب حاضر نباشند امارت را برسمیت بشناسند ، مناسبات دپلماتیک برقرار نسازند ، با انعقاد قرادادهای و معاهدات و تفاهم نامه های دو جانبه حدود و مسیر مناسبات را معین نسازند تلاش یکجانبه نمیتواند ممثل رعایت توازن در روابط خارجی باشد. در نبود مناسبات و عدم برسمیت شناسی از جانب غرب نمی شود افغانستان با کشور های رقیب انها مناسبات ایجاد نکند ، اکر این حالت عملی باشد توازن نه بلکه انقیاد و متابعت از فشار امریکا و غرب در امر خود داری از توسعه مناسبات و سیاست خارجی کشور بوده استقلالیت در سیاست خارجی و حاکمیت خارجی را زیر سوال می برد . امریکا و غرب در صورت پافشاری روی پالیسی جاری در مورد افغانستان بدست خود این توازن را برهم می‌زنند.
از 77 سال به این سو امریکا با پیش گرفتن سیاست دو چهره یکی کم بها دادن به تقاضاهای حکومت های افغانستان در تاسیس مناسبات عمیق و جلب همکاری های سودمند و دیگری سیاست کشاندن پای افغانستان به پیمان های نظامی منطقوی ( سیتو و سنتو ) به حدی به افغانستان بی توجه شد که این کشور را از " چتر امنیتی استراتژیک " خود خارج خواند و تمام همکاری هایش را به دو دولت همسایه افغانستان ایران و پاکستان مبذول داشت .
شاه محمود خان صدر اعظم و سردار محمد نعیم وزیر خارجه پیش از روی آوردن به جانب شوروی طی سفر های جداگانه بامریکا برای جلب همکاری های سیاسی ، نظامی و اقتصادی سفر کردند اما نتوانستند توجه امریکا را به خواست افغانستان جلب نمایند امریکا این تقاضاها را موکول به تغیر سباست افغانستان در مناسبات با پاکستان می نمود .
در ان وقت پاکستان مانند حال افغانستان را بمبارد میکرد ( بمبارد مغلگی پکتیا ) ، تهدید به تعویض سلطنت ظاهر شاه به یکی از برادران اعلیحضرت امان الله خان که به سرحدات جنوبی آورده بود و بمبارد مان هم بحیث حمایت از او صورت می‌گرفت فضای جنگ تبلبغاتی را گرم نگهمیداشت .
با چنین حالت دولت افغانستان جانب شوروی را در بدست آوردن امکانات نظامی و تاسیس مناسبات اقتصادی جبرآ رجحان داد و مورد استقبال قرار گرفته اردوی کشور تجهیز شد ، پروژه های اقتصادی با دادن قرضه های طویل المدت و ربح کمتر از امریکا ، تعلیم و تربیه پرسنل نظامی ، آموزش عالی جوانان افغان ، باز گذاشتن بنادر سرحدات شمال افغانستان برای صدور اموال تجارتی که با بندش تورخم از جانب پاکستان به مشکل مواجه بود و بعضی دیگر اقدامات ، مناسبات حسنه دولتین وسعت یافت . سفارت شوروی از زمان پادشاهی امان الله خان تا کنون در کابل فعال است .
اما امریکا روی خطرات ناشی از جنگ جهانی دوم که در صورت بندش راه های ایران توسط آلمان نازی بروی امریکا و انگلیس متاثر می‌گردید و سفارت آلمان در کابل فعال بود برای رفع مشکل همکاری با انگلیس در هند و اتصال با شوروی لمبیده و جمیده بسوی افغانستان روی آورد و در سال 1942 به تاسیس مناسبات عادی نه فوق العاده اقدام کرد .
در وضعیت جاری :
مناسبات رسمی آمریکا با افغانستان منقطع است ، پول های پشتوانه ای افغانستان را به انجماد برده، در تبلیغات موضع غیر دوستانه دارد ، حاضر به توافق در مورد سپردن کرسی ملل متحد به امارت نیست ، با پیش کشیدن شرایط خاص حاضر نیست امارت را برسمیت بشناسد .
امریکا هنوز فکر نفوذ نظامی در افغانستان علیه رقبایش را دارد.
پاکستان کما کان از حمایت سیاسی و نظامی ، مالی و دپلماتیک امریکا برخوردار است و مانند گذشته شعار تغیر حاکمیت در افغانستان را بحیث یک استراتژی روی دست داشته عملیات هوایی علیه مردم اجرا میکند . ان وقت شهزاده ای را برای تغیر سلطنت پیش انداخته بود حالا شکست خورده های رژیم گذشته و باز مانده های تنظیم های جهادی را برای این هدف بسیج میکند و در پی برهم زدن امنیت در افغانستان است .
اما روسیه امارت را برسمیت شناخته ، سفرای هردو کشور در پایتخت های شان پذیرفته شده است، روسیه در تلاش جلوگیری از تبدیل افغانستان به حالت 5 دهه قبل بوده منافعش را در ارامش و ثبات در افغانستان می بیند ، رفت و امد های دپلماتیک و تجارتی و فارمت‌های ماسکو نمایانکر این تلاش میباشد .
از زمان بازی بزرگ و جنگ سرد به بعد اولین بار است که در مناسبات روسیه و افغانستان نوعی چرخش ابزاری دیده میشود ، در بازی بزرگ انگلیس‌ها و در جنگ سرد آمریکایی ها مدافعین سیاسی و مذهبی داشتند در هردو بازی حلقات و خانواده‌های روحانی افغانستان ، خان ها و ملک ها در سرحدات همه در ضدیت با روسها و شوروی ها فعال بودند اما رو سیه از داشتن این امکانات بی بهره بود ، حتی از منابر مساجد تبلیغات ضد شوروی صورت می‌گرفت و آمریکا این درد سر را نداشت . اما صفحه تاریخ برگشته است ازهمین منابر تبلیغات ضد آمریکایی و ذکر فجایع 20 ساله اش جریان دارد . امارت اسلامی با اعلان سیاست خارجی متوازن اولین بار توسط روسیه برسمیت شناخته شده و تلاش هردو جانب برایرتعمیق مناسبات باحفظ منافع وحاکمیت طرفین جریان دارد .
سفر معاون صدراعظم روسیه به کابل سفر مقام بلند پایه یک ابر قدرت است که شاید بتواند برای آینده افغانستان دستاوردهای مفیدی در قبال داشته باشد.
امریکا با سیاست پیش گرفته توازن در مناسبات خارجی را عملآ یکجانبه ساخته است ، مگر اینکه به تاسیس مناسبات با افغانستان حاضر شود .